Tay quay MPG CNC là thiết bị giúp người vận hành di chuyển từng trục máy bằng thao tác quay tay, thường được dùng khi gá phôi, dò dao, lấy gốc tọa độ, kiểm tra hành trình hoặc căn chỉnh máy trước khi chạy chương trình.
Sản phẩm còn được tìm kiếm với các tên như tay quay CNC, CNC handwheel, handle CNC, MPG pendant, pendant CNC hoặc manual pulse generator. Một số người dùng gõ “pedant CNC”, nhưng thuật ngữ kỹ thuật đúng là pendant CNC.
Điểm quan trọng nhất khi mua tay quay không phải chỉ là số trục hay hình dáng bên ngoài. Điện áp, số xung mỗi vòng, dạng tín hiệu, cách mã hóa công tắc, đầu nối, pinout và phiên bản bộ điều khiển đều phải phù hợp.
Cần mua tay quay thay thế hoặc lắp cho máy mới?
Hãy gửi cho TAE ảnh tem bộ điều khiển, ảnh tay quay cũ, mặt đầu cắm và sơ đồ dây nếu có. Kỹ thuật sẽ kiểm tra cấu hình trước khi đề xuất sản phẩm. Hotline: 0833 811 811 – Website: TAE.VN.
Nội dung chính
Tay quay MPG CNC là gì?
MPG là viết tắt của Manual Pulse Generator, nghĩa là bộ phát xung bằng tay. Khi người vận hành xoay bánh quay, encoder bên trong tạo ra chuỗi xung điện gửi về bộ điều khiển CNC.
Bộ điều khiển đọc số lượng và chiều của xung để ra lệnh cho trục được chọn di chuyển. Khoảng dịch chuyển thực tế còn phụ thuộc chế độ X1, X10, X100, thông số bước máy và cách controller xử lý tín hiệu.
Cần phân biệt hai khái niệm:
- Núm MPG hoặc MPG encoder: chỉ gồm bánh quay và bộ phát xung, thường lắp trực tiếp trên bảng điều khiển.
- MPG pendant hoặc CNC handwheel: hộp cầm tay hoàn chỉnh, thường có núm quay, công tắc chọn trục, chọn mức dịch chuyển, nút chức năng, cáp và đầu nối.
Tay quay không trực tiếp cấp điện cho động cơ và cũng không phải spindle. Nó chỉ tạo tín hiệu điều khiển; bộ CNC, PLC hoặc motion controller mới là phần xử lý và điều khiển chuyển động.
Nguyên lý hoạt động và tín hiệu A/B của tay quay CNC
Đa số tay quay MPG dùng hai kênh xung A và B lệch pha 90 độ điện. Thứ tự xuất hiện của hai kênh giúp bộ điều khiển nhận biết người vận hành đang quay thuận hay quay nghịch.
Thông số 25 PPR hoặc 100 PPR biểu thị số chu kỳ xung danh định trong một vòng quay theo cách công bố của nhà sản xuất. Không nên tự quy đổi PPR thành quãng đường trục nếu chưa biết bộ điều khiển đếm một cạnh, hai cạnh hay bốn cạnh của tín hiệu.
Ví dụ, một tay quay ghi 100 PPR có thể được một số phần cứng đọc thành 400 count/vòng khi đếm đủ bốn cạnh của tín hiệu quadrature. Chuyển động thực tế vẫn do controller và mức X1/X10/X100 quyết định.
Các loại tay quay MPG CNC phổ biến
Không có một mẫu tay quay duy nhất phù hợp cho mọi máy. Có thể chia thị trường thành năm nhóm kỹ thuật dựa trên cách lắp đặt và giao tiếp với hệ điều khiển.
| Nhóm tay quay | Đặc điểm | Ứng dụng thường gặp |
|---|---|---|
| Núm MPG rời | Encoder và bánh quay, chưa có hộp chọn trục. | Thay núm hỏng, lắp panel hoặc tự chế pendant. |
| MPG có dây A/B | Xuất xung A/B và tiếp điểm chọn trục, chọn bước. | Máy công nghiệp, PLC, controller có cổng MPG. |
| MPG theo cổng riêng | Giắc và pinout được làm theo một dòng controller. | DDCS, XCMCU, QS, Syntec, Weihong. |
| MPG USB | Receiver hoặc tay quay nối máy tính, cần driver/plugin. | Mach3, Mach4, NcStudio hoặc phần mềm tương ứng. |
| MPG không dây công nghiệp | Receiver xuất tín hiệu về CNC, PLC hoặc I/O máy. | Máy lớn, máy nhiều trục và khu vực thao tác rộng. |
Tay quay 4 trục, 6 trục và 8 trục khác nhau thế nào?
Số trục chỉ cho biết số vị trí lựa chọn trên hộp tay; pendant 6 trục không biến controller 3 trục thành máy 6 trục. Cũng phải kiểm tra cách mã hóa công tắc: hai mẫu cùng ghi X, Y, Z, A, B, C vẫn có thể dùng dây riêng, mã nhị phân hoặc Gray code khác nhau.
Thông số quyết định tay quay có tương thích hay không
Khả năng tương thích phải được đánh giá theo toàn bộ chuỗi tín hiệu, không chỉ dựa vào đầu cắm. Bảng dưới đây là những thông tin cần yêu cầu nhà cung cấp hoặc kiểm tra trên tay quay cũ.
| Thông số | Các dạng thường gặp | Rủi ro nếu chọn sai |
|---|---|---|
| Nguồn cấp | 5 VDC, 12 VDC hoặc 24 VDC. | Không hoạt động hoặc hỏng mạch nếu vượt điện áp cho phép. |
| Độ phân giải | 25 PPR hoặc 100 PPR là hai cấu hình phổ biến. | Quãng dịch chuyển và cảm giác vận hành không đúng. |
| Dạng ngõ ra | Voltage/TTL, open collector, push-pull hoặc line-driver. | Controller không nhận xung hoặc tín hiệu dễ nhiễu. |
| Số kênh xung | A/B hoặc A+/A−/B+/B−. | Không phù hợp với đầu vào đơn đầu hoặc đầu vào vi sai. |
| Mã công tắc | Point-to-point, binary, inverse binary hoặc Gray code. | Chọn sai trục hoặc sai mức X1/X10/X100. |
| Giắc và pinout | DB15, đầu hàng không, header nhiều chân, USB hoặc cáp rời. | Cùng hình dạng nhưng khác chân nguồn, xung và công tắc. |
Ghi chú: Không được mặc định hai tay quay cùng DB15 là có thể thay thế cho nhau. DB15 chỉ mô tả hình thức đầu nối, không quy định pinout chung cho mọi controller.
Chọn tay quay theo từng hệ điều khiển CNC
Tên hãng controller mới là bước lọc đầu tiên. Đối với máy CNC cũ, hãng chế tạo máy và đơn vị thiết kế panel còn có thể thay đổi đầu cắm, cách đấu công tắc và logic PLC.
Máy CNC công nghiệp FANUC, YASNAC, Mitsubishi và Siemens
| Hệ CNC | Cấu hình tham chiếu thường gặp | Điểm bắt buộc xác minh |
|---|---|---|
| FANUC | 100 PPR, ngõ ra 5 V dạng pull-up là một cấu hình tham chiếu phổ biến. | Đời FANUC, hãng máy, mã MPG cũ, pinout và logic PMC. |
| Mitsubishi | 25 PPR, ngõ ra 5 V pull-up là cấu hình tham chiếu thường thấy. | Series controller, mã tay quay và sơ đồ đầu nối của máy. |
| YASNAC | Không nên mặc định một chuẩn PPR hoặc pinout cho toàn bộ hệ YASNAC. | Phải đối chiếu theo mẫu cũ, manual máy và đo thực tế nếu thiếu tài liệu. |
| Siemens | 100 PPR, nguồn 5 V, line-driver vi sai là cấu hình tham chiếu phổ biến. | Đời 802/810/840, module đầu vào và sơ đồ dây của máy. |
Các thông số trên dùng để định hướng lựa chọn, không phải tiêu chuẩn chung cho mọi máy. Không nên mua chỉ dựa vào tên FANUC, Mitsubishi hoặc Siemens.
Tay quay cho Syntec, GSK, KND, LNC và các controller công nghiệp khác
Nhóm này thường dùng MPG có dây 4–6 trục, tín hiệu A/B hoặc vi sai. Riêng Syntec thường gặp tay quay 5 V, 100 PPR, line-driver, nhưng vẫn phải xác định series controller, module MPG, mã công tắc và đầu nối; không coi đây là cấu hình mặc định cho mọi máy.
Tay quay cho Weihong và NcStudio
NcStudio hoạt động cùng card hoặc controller Weihong nên khả năng dùng tay quay phụ thuộc cả phiên bản phần mềm, phần cứng, driver và receiver. XHC WHB03B thường dùng cho một số cấu hình V5/V8, không mặc định tương thích với V10, NC60 hoặc mọi hệ Weihong tích hợp.
Tay quay cho Mach3 và Mach4
Mach3/Mach4 có thể dùng tay quay USB như LHB04B, WHB04B nếu đúng plugin, driver và hệ điều hành. MPG A/B cũng dùng được khi motion controller hoặc breakout board có đầu vào encoder phù hợp; không phải mọi card Mach3 đều hỗ trợ.
Tay quay cho DDCSV và DDCS
DDCSV1.1 dùng cụm đầu MPG 17 chân dạng 8+9, còn DDCS V3.1 dùng DB15; V4.1 và DDCS-Expert phải tra đúng manual. Vì vậy, không nên gộp “tay quay DDCSV/DDCS” thành một mã sản phẩm duy nhất.
Tay quay cho XCMCU
XCMCU XC609, XC709 và XC809 có thể nhận MPG qua phần cứng I/O tương ứng; hãng cũng có tay quay không dây XCWGP-06. Khi đặt hàng phải cung cấp đầy đủ model và hậu tố M, D hoặc T vì khác phiên bản chưa chắc dùng chung cáp.
Tay quay cho QS Controller
QS cung cấp MPG 4 trục cho F54, F86, F10T và Astro; Astro 6AV còn có núm MPG trên panel. Nên dùng tay quay, cáp đồng bộ của hãng hoặc xác nhận pinout và bảng mã công tắc trước khi lắp hàng bên thứ ba.
Cách chọn tay quay khi thay hàng cũ hoặc lắp máy mới
Trường hợp 1: Tay quay cũ bị hỏng
Không nên cắt dây tay quay cũ ngay khi chưa ghi lại pinout. Hãy chụp và đánh dấu đầy đủ trước khi tháo để còn dữ liệu đối chiếu.
Thông tin nên gửi cho đơn vị bán gồm:
- Ảnh toàn bộ mặt trước và mặt sau của tay quay cũ.
- Ảnh tem model, điện áp, PPR và hãng sản xuất.
- Ảnh mặt giắc nhìn thẳng và ảnh phía hàn dây nếu mở được an toàn.
- Model controller và model máy CNC.
- Sơ đồ điện hoặc trang manual mô tả cổng MPG.
Nếu chỉ hỏng cáp xoắn, nút chọn trục hoặc núm encoder, có thể sửa từng bộ phận thay vì đổi toàn bộ pendant. TAE hiện có dây cáp tín hiệu cho tay quay CNC theo một số quy cách.
Trường hợp 2: Máy đang chạy nhưng chưa có tay quay
Xác định controller có hỗ trợ MPG hay không, cổng nằm trên panel, main board hay module mở rộng; đồng thời kiểm tra đầu vào cho chọn trục, chọn mức và nút phụ. Có thể cần thêm module I/O nếu phần cứng hiện tại không đủ.
Trường hợp 3: Chế tạo máy CNC hoặc máy tự động mới
Chọn tay quay từ giai đoạn thiết kế để dành nguồn, đầu vào encoder, I/O, mạch E-stop và đầu nối. Máy nhỏ 3–4 trục thường phù hợp pendant có dây; máy lớn hoặc 5–8 trục có thể cân nhắc tay quay nhiều trục hay loại không dây công nghiệp.
Những lỗi thường gặp khi mua tay quay CNC
- Chỉ nhìn số trục: hai tay quay cùng 6 trục có thể khác PPR, điện áp, tín hiệu và mã công tắc.
- Thấy cùng DB15 là mua: đầu DB15 không có một pinout chung cho tất cả bộ điều khiển.
- Nhầm USB với cổng serial: đầu USB của MPG phần mềm cần driver/plugin, không phải tín hiệu A/B thông thường.
- Gọi chung là tay quay FANUC: controller FANUC giống nhau nhưng hãng máy có thể thiết kế pendant và PMC khác nhau.
- Dùng nút E-stop phần mềm như E-stop chính: đây là lỗi liên quan đến an toàn và cần tránh.
Các dòng tay quay MPG CNC TAE đang cung cấp
TAE cung cấp tay quay CNC phổ thông, tay quay theo phần mềm và cáp thay thế. Khách hàng nên xem thông số từng trang sản phẩm và gửi thêm model controller để được xác nhận trước khi đấu nối.
- Tay quay MPG có dây 6 trục, 5 VDC, 100 PPR: dùng cho hệ có đầu vào MPG tương ứng, cần tự đấu giắc theo pinout.
- Tay quay Mach3/Mach4 XHC dòng WHB04B và LHB04B: gồm lựa chọn 4–6 trục, có dây hoặc không dây.
- Tay quay không dây XHC WHB03B: cần xác nhận đúng phiên bản NcStudio và driver.
- Tay quay CNC 4 trục: phù hợp cho các cấu hình máy ít trục khi tín hiệu và pinout tương thích.
- Cáp xoắn nhiều lõi cho tay quay CNC: dùng khi sửa dây cũ, cần kiểm tra số lõi và tiết diện.
Đối với FANUC, YASNAC, Mitsubishi, Syntec, DDCS, XCMCU, QS và các máy cũ đặc thù, TAE có thể tiếp nhận thông tin để kiểm tra hoặc đặt theo cấu hình. Không nên xác nhận tương thích khi chưa có model và sơ đồ đấu nối.
Lưu ý về E-stop và tay quay không dây
Nút E-stop trên một số tay quay USB hoặc không dây chỉ gửi lệnh qua phần mềm. Máy vẫn cần mạch E-stop cứng độc lập; ứng dụng công nghiệp có thể cần pendant với tiếp điểm an toàn và enable switch ba vị trí.
Với tay quay vô tuyến 433 MHz hoặc 2,4 GHz, nhà nhập khẩu cần kiểm tra tần số, công suất phát và điều kiện kỹ thuật áp dụng tại Việt Nam trước khi nhập số lượng lớn.
Câu hỏi thường gặp khi mua tay quay MPG CNC
1. Tay quay MPG có dùng chung cho mọi máy CNC không?
Không. Điện áp, PPR, ngõ ra, mã công tắc và pinout phải phù hợp từng máy.
2. Tay quay 100 PPR có thay được loại 25 PPR không?
Chỉ thay khi controller hỗ trợ cấu hình tương ứng; sai PPR có thể làm sai quãng dịch chuyển.
3. Cùng đầu DB15 thì có cắm thay được không?
Chưa chắc. Phải so sánh từng chân nguồn, mass, A/B, chọn trục, chọn bước và nút an toàn.
4. Tay quay Mach3 USB có dùng cho FANUC hoặc DDCS không?
Thông thường không: Mach3 USB dùng plugin, còn FANUC/DDCS thường nhận MPG qua phần cứng.
5. Tay quay FANUC 100 PPR có dùng cho mọi máy FANUC không?
Không. Đời FANUC, hãng máy, mạch pull-up, connector và logic PMC vẫn có thể khác.
6. Khi tay quay không hoạt động, có chắc encoder đã hỏng không?
Chưa chắc; hãy kiểm tra cáp, giắc, nguồn, công tắc, parameter MPG, I/O và board.
7. Cần gửi gì để TAE kiểm tra đúng loại tay quay?
Gửi tem controller, model máy, tay quay cũ, đầu nối, sơ đồ điện; với Mach3/NcStudio, thêm phiên bản phần mềm và model card.
Mua tay quay CNC: ưu tiên đúng cấu hình trước giá bán
Giá tay quay CNC phụ thuộc vào số trục, chất lượng encoder, cấp bảo vệ, loại cáp, số nút chức năng, có dây hay không dây và mức độ tùy biến đầu nối. Một tay quay giá thấp nhưng sai pinout sẽ làm tăng thời gian sửa máy và có thể gây hỏng phần cứng.
Với máy cũ, phương án hiệu quả nhất thường là đối chiếu tay quay theo mẫu hiện có. Với máy mới, nên chọn đồng thời tay quay, controller và phương án I/O ngay từ giai đoạn thiết kế.
TAE – TRƯỜNG AN EQUIPMENT
Cung cấp linh kiện và thiết bị cơ khí – điện tử – tự động hóa phục vụ chế tạo máy và sản xuất.
Tư vấn kiểm tra tay quay CNC: 0833 811 811 · Website: TAE.VN
Tài liệu kỹ thuật tham khảo
Nội dung được tổng hợp và đối chiếu từ tài liệu sản phẩm của các nhà sản xuất tay quay và bộ điều khiển. Thông số cuối cùng phải lấy theo datasheet đúng model được giao.
- Yeu-Lian – cấu hình MPG tham chiếu cho FANUC, Mitsubishi và Siemens
- Roundss – MPG 4–6 trục, 25/100 PPR và các dạng tín hiệu
- XHC – WHB04B cho Mach3
- Digital Dream – manual các đời DDCS
- XCMCU – tay quay không dây XCWGP-06
- QS Technology – controller và tay quay MPG đồng bộ
Biên soạn: Đội ngũ kỹ thuật TAE – Trường An Equipment. Nội dung nhằm hỗ trợ nhận diện và lựa chọn tay quay; không thay thế sơ đồ điện hoặc hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất máy.
Chủ Đề Bài Viết
